Elektryk ma wystarczyć obywatelom, ale 20 minut ładowania to za dużo dla komisarza?

Politico podało, że część urzędników Komisji Europejskiej narzeka na elektryczne samochody służbowe, ponieważ w trasie między Brukselą a Strasburgiem wymagają postoju na ładowanie. To około 440 kilometrów, często po długim tygodniu pracy, czasem późno w nocy, a gdzieś w Luksemburgu trzeba jeszcze podłączyć kabel do gniazda. Oczywiście trudno mówić o tragedii. Zwykły kierowca, który rusza elektrykiem z jednego miasta do drugiego i odkrywa, że ładowarka jest zajęta, zepsuta albo działa tylko przez kolejną aplikację, w tym miejscu mógłby co najwyżej zaśmiać się przez łzy. Witamy w prawdziwym życiu.

I właśnie o to chodzi. Przez lata ludziom powtarzano, że samochód elektryczny jest nieunikniony. Że silnik spalinowy należy do przeszłości. Że trzeba przebudować rynek, przestawić podatki, docisnąć producentów i poprowadzić konsumentów we właściwym kierunku. Gdy zwykli ludzie mają wątpliwości, słyszą, że to strach, przyzwyczajenie albo dezinformacja. Kiedy jednak architekci tego samego systemu muszą zatrzymać się w środku nocy na 20 do 30 minut, żeby doładować auto, sprawa nagle staje się „problemem z obsługą”.

To nie wina samochodu elektrycznego. Wiele elektryków to świetne auta: szybkie, ciche, wygodne w mieście i całkowicie logiczne dla kogoś, kto ma ładowarkę w domu. Ale polityk, który czyni jedną technologię obowiązkową dla wszystkich, musi też uczciwie mówić o jej ograniczeniach. Samochód elektryczny nie jest jeszcze uniwersalnym zamiennikiem każdego auta, w każdym kraju, na każdej trasie i przy każdym budżecie. To dobre narzędzie tam, gdzie istnieją odpowiednie warunki. Zła polityka zaczyna się wtedy, gdy narzędzie ogłasza się wyznaniem wiary.

Komisja Europejska powinna przyjąć jedną prostą zasadę. Zanim jeszcze mocniej zniekształci rynek, politycy powinni żyć według reguł, które piszą dla wszystkich innych. Nie przez tydzień, pokazowo. Nie do zdjęcia prasowego. Naprawdę. Samochody służbowe powinny być elektryczne, ładowanie powinno odbywać się w publicznej sieci, bez wyjątków i bez zarezerwowanych stanowisk, a gdy ładowarka nie działa, to po prostu nie działa. Dokładnie tak jak w przypadku zwykłego obywatela.

Jeszcze lepiej, gdyby komisarz korzystał z auta w takich samych warunkach jak przeciętny Europejczyk. Bez osobnego kierowcy, który przejmie niedogodności. Bez zapasowego samochodu czekającego za rogiem. Bez cichej logistycznej magii, która wygładza problemy, zanim wysoki urzędnik w ogóle wsiądzie do auta. Jeśli polityka jest dobra, przetrwa zderzenie z realnym życiem. Jeśli nie, winni nie są ludzie, tylko sama polityka.

Na razie można odnieść wrażenie, że samochód elektryczny idealnie pasuje do Brukseli, dopóki jego wady spadają na podatnika, producenta aut, właściciela małej firmy albo osobę mieszkającą daleko od dużego miasta. Komisja chce przyspieszyć elektryfikację flot, zaostrzać normy emisji i wysyłać rynkowi jasny sygnał. Jednocześnie jej własne dokumenty przyznają, że infrastruktura ładowania, cena, wartości rezydualne i nawyki użytkowników to realne problemy. Nie znikają od sloganu. Nie znikają też dlatego, że urzędnik wypowie słowa „zielona transformacja” odpowiednio podniosłym tonem.

Najbardziej cyniczne jest to, że dla zwykłych ludzi samochód nie jest wyłącznie moralną deklaracją. To pieniądze. To dojazd do pracy. To wożenie dzieci, weekendowe wyjazdy, podróż na wieś, ciągnięcie przyczepy, radzenie sobie z mrozem i czasem odkrycie, że stacja ładowania stoi po prostu w złym miejscu. Dla brukselskiego komisarza postój na ładowanie to niedogodność. Dla wielu Europejczyków źle zaplanowany albo zbyt drogi elektryczny przymus mógłby stać się problemem wartym kilka tysięcy euro.

Zasada mogłaby więc brzmieć prosto: nie odbierajcie ludziom wyboru, zanim wasz własny wybór nie zacznie działać bez zarzutu. Nie wciskajcie rynku w jeden kanał, zanim infrastruktura, ceny i obsługa użytkownika dojrzeją. I nie pouczajcie społeczeństwa o cierpliwości, jeśli 20-minutowy postój na ładowanie w drodze powrotnej ze Strasburga wystarcza, by poruszyć gabinety władzy.

Samochody elektryczne i tak nadchodzą. Będą tańsze, lepsze i łatwiejsze w codziennym użytkowaniu. Rynek zrobi swoje, jeśli dostanie czas i rozsądne warunki. Ale polityka, która oczekuje entuzjazmu od obywateli, podczas gdy sami politycy nie znoszą niedogodności, nie jest zieloną transformacją. To moralny mandat parkingowy na kołach.

Jeśli Komisja Europejska chce, by ludzie zaufali samochodom elektrycznym, może zacząć od czegoś prostego. Niech nimi jeździ. Niech je ładuje. Niech znosi te same niedogodności. A kiedy pewnego dnia jej urzędnicy będą mogli uczciwie powiedzieć, że system działa już dobrze, wtedy być może uczciwie będzie oczekiwać, że reszta Europy powie to samo.