Sürücü verilerini satan General Motors şimdi yüklü bir para cezası ödüyor
General Motors, sürücülerin kişisel verilerinin satışıyla ilgili bir anlaşmazlığı çözmek için yaklaşık 190 milyon avroya karşılık gelen 220 milyon dolar ödemeyi kabul etti. Otomobil üreticisi yıllarca müşterilerinin sürüş alışkanlıkları ve hareketlerine ilişkin verileri toplayıp bunları veri aracılarına sattı; aracılar da verileri sigorta şirketlerine aktardı. Bazı sürücülerin sigorta primleri bunun sonucunda önemli ölçüde arttı. Üstelik bu kişiler, verilerinin bu şekilde kullanılmasına ilişkin bilgilendirilmiş onay vermemişti.
Araç her frenleme ve hızlanma olayını kaydediyordu
New York Başsavcılığına göre General Motors, ABD’nin 36 eyaletinin ve Columbia Bölgesi’nin başsavcılarıyla uzlaşmaya vardı.
Soruşturma, GM’nin 2016-2024 yılları arasında Smart Driver programı aracılığıyla milyonlarca sürücüye ait veri topladığını ortaya koydu. Sistem, yolculukların başlangıç ve bitiş saatlerini, izlenen güzergâhları, sert hızlanma ve frenlemeleri ve hız sınırının aşıldığı durumları kaydediyordu. GM programı sürüş güvenliğini artırmanın bir yolu olarak tanıttı, ancak topladığı bilgileri müşterileri arasında sigorta şirketlerinin de bulunduğu veri aracılarına sattı. Bu sigorta şirketleri verileri prim hesaplamak için kullanabiliyordu.
Sürücüler takip edildiklerini bilmiyor bile olabilirlerdi
Müşterilerin Smart Driver programına nasıl kaydedildiği özellikle sorunlu bulundu. Birçok araç sahibi, otomobilini satın alırken OnStar hizmetleriyle birlikte programa da kaydoldu.
Soruşturmacılar, bazı durumlarda bayi çalışanlarının müşteriler adına koşulları kabul ettiğini belirtti. GM, maddi teşvikler sunarak bayileri mümkün olduğunca çok kullanıcıyı programa kaydetmeye yönlendirdi. Daha da dikkat çekici olanı, OnStar uygulamasının 370.000’den fazla sürücüye takip programına katılmadıklarını hatalı biçimde göstermesiydi. Gerçekte GM, bu kişilerin sürüş verilerini topluyor ve satıyordu.
The New York Times’ın daha önceki bir araştırmasına göre, bir GM araç sahibinin sigorta primi, sürüş verileri kullanıldıktan sonra %22 arttı. Bu sürücü hakkında hazırlanan rapor, 130 sayfalık ayrıntılı sürüş geçmişi içeriyordu.
Uzlaşma, GM’yi veri kullanımını değiştirmeye zorluyor
190 milyon avroluk ödemenin yanı sıra GM, sürüş ve konum verilerini toplamadan veya paylaşmadan önce artık sürücülerden açık onay almak zorunda.
Şirket, topladığı bilgi miktarını sınırlandırmak, veri korumasını güçlendirmek ve bağımsız denetim uygulamak zorunda. Bayilere de ek eğitim ve denetim yükümlülükleri getirilecek.
GM, Smart Driver programını 2024’te sonlandırdı. Yeni uzlaşma, etkilenen sürücülere doğrudan tazminat ödenmesini öngörmüyor; ancak ayrı bir toplu dava hâlâ sürüyor.
Aynı şey Avrupa’da da olabilir mi?
Bu olay daha geniş bir soruna işaret ediyor: Modern otomobil artık yalnızca bir ulaşım aracı değil, sürekli veri toplayan bir bilgisayar sistemi. İnternete bağlı araçlar konumları, sürüş hızlarını, frenlemeleri ve sürüş alışkanlıklarını kaydedebiliyor. Bu bilgiler, her sürücünün riskini daha doğru değerlendirmek isteyen sigorta şirketleri için değer taşıyor.
Avrupa’da Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), bu tür bilgilerin işlenmesine katı şartlar getiriyor. Verilerin toplanması ve paylaşılması için hukuki bir dayanak bulunmalı; kullanıcılara da verilerin nasıl kullanıldığı açıkça anlatılmalı. İşlemin dayanağı onaysa, bu onayın bilgilendirilmiş ve özgür iradeyle verilmiş olması gerekiyor.
GM vakasından çıkarılacak temel ders basit: Otomobil satın almak, sürüş alışkanlıklarına ilişkin bilgileri üçüncü taraflara teslim etmek anlamına gelmemeli. İnternete bağlı otomobiller çağında veri koruması, güvenilirlik ve emniyet kadar üreticiye duyulan güvenin önemli bir göstergesi hâline geliyor.
