Dieselgate keert terug: Franse rechtbank daagt autogiganten
Tien jaar na het dieselschandaal staan Europa’s grootste autofabrikanten opnieuw voor de rechter. Franse aanklagers hebben hun langdurig onderzoek afgerond en eisen dat Volkswagen, Renault en Stellantis zich in Parijs verantwoorden voor vermeende manipulatie van stikstofoxide-uitstoot.
De Franse justitie laat zien dat ze vastberaden is om vermeende structurele misleiding van consumenten aan te pakken. Dit gebeurt op een moment dat de auto-industrie miljarden investeert in elektrificatie, maar nog steeds de rekening betaalt voor de misstappen uit het dieseltijdperk.
Onderzoek naar sjoemelsoftware
Centraal in het onderzoek staan de zogeheten defeat devices: software die laboratoriumtests herkent en tijdelijk de volledige uitlaatgasbehandeling activeert. Buiten de testomgeving, op de openbare weg, stootten sommige voertuigen volgens de aanklagers tot veertig keer de toegestane hoeveelheid stikstofoxiden uit.
Volgens de Franse justitie is hier niet alleen sprake van het omzeilen van regelgeving, maar ook van consumentenfraude, met directe gevolgen voor volksgezondheid en milieu.
Voor Volkswagen betekent deze zaak het openrijten van oude wonden. Het concern heeft wereldwijd al meer dan 30 miljard euro uitgegeven aan boetes, compensaties en schikkingen rond het oorspronkelijke Dieselgate-schandaal. Het Franse proces, dat naar verwachting in 2027 begint, kan daar miljarden aan toevoegen, zeker nu eerdere uitspraken van het Europese Hof de positie van consumenten hebben versterkt.
Renault houdt vol dat er geen sprake was van opzettelijke softwaremanipulatie, maar onafhankelijke tests toonden aan dat onder meer de Renault Kangoo in de praktijk veel meer uitstootte dan toegestaan. Renault heeft in het kader van het onderzoek 20 miljoen euro borg gestort en een bankgarantie van 60 miljoen euro afgegeven voor mogelijke schadeclaims.
Stellantis, moederbedrijf van onder meer Peugeot, Citroën en Fiat, wordt beschuldigd van onregelmatigheden met Euro 6-dieselmotoren. Het concern stelt dat het altijd aan de destijds geldende regels voldeed, maar Franse onderzoekers twijfelen of de interne controles en nalevingsprocessen wel toereikend waren.
Strategische druk in het elektrische tijdperk
Het moment is pijnlijk. Terwijl Tesla en BYD hun marktaandeel in Europa snel vergroten, moeten gevestigde merken kapitaal reserveren voor juridische verdediging en mogelijke schikkingen.
Volkswagen en Stellantis staan voor een strategische keuze: langdurige rechtszaken riskeren reputatieschade en financiële uitputting, terwijl een schikking de onzekerheid beperkt maar direct veel geld kost. Elke euro die naar oude dieselschulden gaat, kan niet worden geïnvesteerd in batterijen, software of nieuwe elektrische modellen.
Analisten wijzen erop dat het marktaandeel van diesel in Europa is gezakt tot een historisch dieptepunt van circa 8 procent. Toch is het consumentenvertrouwen in dieseltechniek niet volledig verdwenen, vooral bij automobilisten die waarde hechten aan actieradius en zuinigheid.
Het Franse proces zal de hoogtijdagen van diesel niet doen herleven. Wel maakt het duidelijk dat de overstap naar elektrisch rijden de verantwoordelijkheid voor het verleden niet uitwist. Terwijl fabrikanten hun emissievrije toekomst promoten, blijven rechters de uitstoot van gisteren onder de loep nemen.
