Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία αντιμέτωπη με νέο εμπορικό εμπόδιο — διέξοδος η συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο

Η Μάγχη δεν χωρίζει τις εφοδιαστικές αλυσίδες

Η ανάλυση της LSE Consulting συνδυάζει στοιχεία από 62 ομίλους της αυτοκινητοβιομηχανίας για την περίοδο 2014–2024, έρευνα σε επιχειρήσεις και συνεντεύξεις με στελέχη του κλάδου και υπευθύνους χάραξης πολιτικής.

Τα στοιχεία για το εμπόριο δείχνουν γιατί δεν αρκεί μόνο η προστασία της εγχώριας αγοράς. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατευθύνεται το 60,4% των βρετανικών εξαγωγών οχημάτων, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο κατευθύνεται το 30,0% των εξαγωγών οχημάτων της ΕΕ. Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι επίσης η μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά για αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα που κατασκευάζονται στην ΕΕ.

Οι δεσμοί είναι ισχυροί και στα εξαρτήματα: το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της ΕΕ για εξαρτήματα αυτοκινήτων, μπροστά από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Επομένως, τα νέα εμπόδια επηρεάζουν όχι μόνο τα εργοστάσια οχημάτων αλλά και τους προμηθευτές τους. Η κατασκευή οχημάτων στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο απασχολεί άμεσα συνολικά 1,37 εκατομμύρια ανθρώπους.

• Εμπόριο: στην ΕΕ κατευθύνεται το 60,4% των βρετανικών εξαγωγών οχημάτων· στο Ηνωμένο Βασίλειο κατευθύνεται το 30,0% των εξαγωγών οχημάτων της ΕΕ.

• Εξάρτηση από τις μπαταρίες: η ΕΕ εισάγει περίπου τα δύο τρίτα των μπαταριών ιόντων λιθίου που χρησιμοποιεί.

• Επενδύσεις: εκτιμάται ότι από το 2017 έχουν επενδυθεί 72 δισ. ευρώ σε εγκαταστάσεις παραγωγής μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων στην Ευρώπη.

• Κομβική ημερομηνία: οι νέοι κανόνες καταγωγής της εμπορικής συμφωνίας αναμένεται να τεθούν σε πλήρη ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.

• Βάση της μελέτης: στοιχεία από 62 ομίλους της αυτοκινητοβιομηχανίας για την περίοδο 2014–2024, έρευνα σε επιχειρήσεις και συνεντεύξεις.

Οι μπαταρίες θα αποτελέσουν τη δοκιμασία του 2027

Οι νέοι κανόνες καταγωγής βάσει της Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου αναμένεται να τεθούν σε πλήρη ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027. Η μελέτη προειδοποιεί ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την επάρκεια μπαταριών που θα πληρούν τις απαιτήσεις έως τότε. Αν οι μπαταρίες που πληρούν τις απαιτήσεις καταγωγής δεν επαρκούν, οι συναλλαγές οχημάτων θα βρεθούν αντιμέτωπες με δασμούς και οι επιχειρήσεις με σημαντικό πρόσθετο κόστος.

Οι επενδύσεις δεν έχουν εξαλείψει ακόμη αυτή την εξάρτηση. Εκτιμάται ότι από το 2017 έχουν επενδυθεί 72 δισ. ευρώ σε εγκαταστάσεις παραγωγής μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων στην Ευρώπη, όμως η ΕΕ εξακολουθεί να εισάγει περίπου τα δύο τρίτα των μπαταριών ιόντων λιθίου που χρησιμοποιεί. Η εγχώρια παραγωγική βάση μπαταριών του Ηνωμένου Βασιλείου είναι μικρότερη.

Έτσι, οι κανόνες καταγωγής δεν είναι απλώς ζήτημα τελωνειακού εκτελωνισμού. Για έναν Ευρωπαίο κατασκευαστή, δεν έχει σημασία μόνο αν μια μπαταρία είναι διαθέσιμη, αλλά και αν πληροί τις απαιτήσεις της εμπορικής συμφωνίας. Η σημασία της βρετανικής αγοράς για τις εξαγωγές ηλεκτρικών οχημάτων της ΕΕ καθιστά τις ελλείψεις μπαταριών κοινό ζήτημα για τις δύο πλευρές.

Κοινό σχέδιο για την παραγωγή μπαταριών και μεγαλύτερη ευελιξία στους κανόνες

Η μελέτη συνιστά την από κοινού αντιμετώπιση των κανόνων καταγωγής του 2027 και την εξέταση κατάλληλης ευελιξίας στην εφαρμογή τους. Αυτό θα πρέπει να συνοδεύεται από κοινό σχέδιο δράσης για την επέκταση της παραγωγής μπαταριών και της δυναμικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Μια ακόμη σημαντική πρόταση αφορά τις απαιτήσεις τοπικού περιεχομένου «Made in Europe». Οι συντάκτες συνιστούν να συμπεριληφθούν βρετανικά εξαρτήματα και οχήματα σε αυτές τις απαιτήσεις και να αναγνωρίζεται η βρετανική συμμετοχή στους υπολογισμούς καταγωγής της ΕΕ. Στόχος είναι να διατηρηθούν οι υφιστάμενες εφοδιαστικές αλυσίδες και να αποτραπεί η μεταφορά της παραγωγής σε άλλες χώρες.

Οι συστάσεις περιλαμβάνουν επίσης σταθερές μακροπρόθεσμες συνθήκες για επενδύσεις, καλύτερες υποδομές φόρτισης, ανταγωνιστικές τιμές ενέργειας και μέτρα στήριξης της ζήτησης για ηλεκτρικά οχήματα. Όσον αφορά τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η μελέτη επισημαίνει την ανάγκη κοινής δράσης στην επεξεργασία, την ανακύκλωση, την έρευνα και την καινοτομία.

Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης εξαρτάται και από τον γείτονά της

Σύμφωνα με τη μελέτη, το κέντρο βάρους της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας μετατοπίζεται προς την Κίνα, ενώ οι Ευρωπαίοι και Βρετανοί κατασκευαστές δέχονται πιέσεις από τη μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα, την αύξηση του κόστους παραγωγής και τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό. Οι συντάκτες συνιστούν επίσης μεγαλύτερη σύγκλιση των κανονιστικών πλαισίων όπου οι διαφορές δημιουργούν πρόσθετο κόστος χωρίς σαφές στρατηγικό όφελος.

Για την Ευρώπη, το μήνυμα της έκθεσης είναι πρακτικό: οι στενά συνδεδεμένες αγορές χρειάζονται συντονισμένη βιομηχανική πολιτική. Οι επενδύσεις σε νέα εργοστάσια δεν αρκούν από μόνες τους, αν οι εμπορικοί κανόνες και η ανάπτυξη των εφοδιαστικών αλυσίδων προχωρούν με διαφορετικούς ρυθμούς.

Πρόκειται για συστάσεις μιας μελέτης, όχι για αλλαγές πολιτικής που έχουν συμφωνηθεί. Το υλικό στο οποίο βασίζεται το άρθρο δεν επιβεβαιώνει περαιτέρω χαλάρωση των κανόνων καταγωγής ή ένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στα μέτρα «Made in Europe».