AB ve Birleşik Krallık elektrikli araçlara yönelik gümrük vergisini ertelemeyi planlıyor

Avrupa’daki batarya fabrikaları talebi karşılayamıyor

Financial Times’a göre Avrupa Komisyonu, yeni menşe kurallarının bir veya iki yıl ertelenmesi olasılığını otomobil üreticileriyle görüşüyor. Birleşik Krallık hükümeti de ertelemeyi destekliyor, ancak henüz nihai bir anlaşmaya varılmadı.

Sorun, Brexit sonrası imzalanan ticaret anlaşmasından kaynaklanıyor. Anlaşmaya göre elektrikli araçların, AB ile Birleşik Krallık arasında gümrüksüz ticarete konu olabilmesi için belirli bölgesel içerik koşullarını karşılaması gerekiyor.

1 Ocak 2027’den itibaren bir aracın değerinin en az %55’inin AB veya Birleşik Krallık kaynaklı olması gerekecek. Bu oran batarya hücreleri ve modülleri için %65’e, batarya paketleri için %70’e çıkacak.

Koşulları karşılamayan araçlara %10 gümrük vergisi uygulanması söz konusu olacak.

Ancak Avrupa’daki batarya sektörünün gelişimi tahminlerin gerisinde kaldı. Planlanan birkaç batarya fabrikası henüz üretime başlamadı ve otomobil üreticileri hâlâ Çin, Japonya ve Güney Kore’den ithal edilen batarya hücrelerine bağımlı.

Otomobil üreticileri 1,5 milyar avroluk ek maliyetle karşı karşıya

Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA), AB’deki üreticilerin 2027’de Birleşik Krallık’a toplam değeri 17,9 milyar avro olan yaklaşık 520.000 elektrikli otomobil ve hafif ticari araç ihraç edeceğini tahmin ediyor.

Mevcut tedarik zincirleriyle bu araçların yaklaşık %82’si daha katı menşe kurallarını karşılayamayacağı öngörülüyor.

Bu da otomobil üreticileri için tek bir yılda yaklaşık 1,47 milyar avroluk ek gümrük vergisi maliyeti anlamına gelecek.

Ek yükün ticareti her iki yönde de etkilemesi söz konusu. Örneğin Birleşik Krallık’ta üretilen Nissan Leaf ve Stellantis’in elektrikli ticari araçları, Avrupa pazarında yerel üretim modellerle rekabet ediyor.

Gümrük vergisinin uygulanması bu araçların fiyatlandırılmasını zorlaştıracak; maliyetin bir kısmı tüketicilere yansıtılabilir.

Brüksel daha kısa bir geçiş dönemi değerlendiriyor

Otomobil üreticileri, batarya paketleri için mevcut menşe kurallarının 2029 sonuna kadar korunmasını, batarya hücrelerine yönelik daha katı koşulların 2030’dan itibaren uygulanmasını ve katot malzemelerine ilişkin menşe kısıtlamalarının 2032’ye ertelenmesini istiyor.

Avrupa Komisyonu ise daha sınırlı değişiklikleri değerlendiriyor. Seçeneklerden biri bir yıllık erteleme; diğeri ise üreticilerin menşe koşullarını karşılamayan araç ihracatının payını, bölgesel içerik koşullarını karşılayan araçların satışlarıyla dengelemesine olanak tanıyan iki yıllık özel bir düzenleme.

Bu ilk taviz değil. Söz konusu daha katı kuralların başlangıçta 2024’te yürürlüğe girmesi öngörülüyordu, ancak AB ve Birleşik Krallık geçiş dönemini 2026 sonuna kadar uzattı.

20 Kasım’daki AB-Birleşik Krallık zirvesinin ardından müzakerelerin sürmesi bekleniyor.

Erteleme otomobil üreticilerine yardımcı olur, ancak Çin’e bağımlılığı çözmez

Gümrük vergisinin ertelenmesi, Avrupalı üreticilere yerel batarya sektörünü geliştirmek için zaman kazandıracak ve elektrikli araç fiyatlarında yaşanabilecek artışların önüne geçecek.

Ancak böyle bir karar çelişki barındırıyor. Menşe kurallarının amacı tam da Avrupa’da batarya ve batarya bileşenleri üretimini teşvik etmek. Koşulların tekrar tekrar ertelenmesi, yerel fabrikalara yatırım yapma baskısını azaltabilir.

Avrupalı batarya şirketlerinin de koşulların gevşetilmesini desteklediği söylenemez; çünkü bu, hâlihazırda yaptıkları yatırımların getirisini azaltabilir.

Çinli otomobil üreticileri içinse durum elverişli. Avrupalı üreticiler kendi tedarik zincirleri nedeniyle ek gümrük vergileri ödemek zorunda kalırsa Çinli rakipleri Birleşik Krallık pazarında göreli olarak daha cazip hâle gelir.

Dolayısıyla Avrupa otomotiv sektörünün asıl sorunu %10’luk gümrük vergisi değil, yeterince hızlı biçimde rekabetçi bir batarya sektörü kuramaması. Ek bir geçiş dönemi fiyat artışlarını önlemeye yardımcı olabilir, ancak yeni yatırımlar ve üretim kapasitesi olmadan otomobil üreticileri birkaç yıl sonra aynı sorunla yeniden karşılaşacak.

Alıcılar üzerindeki doğrudan etki, olası gümrük vergisi nedeniyle hangi modellerin fiyatlarının ve tedarik zincirlerinin değişeceğine bağlı. Müzakereler hâlâ sürdüğü için şimdilik fiyatların kesinlikle artacağını söylemek mümkün değil.